Spinoza insanı ne yerer ne de yüceltir. Onu doğadaki verili haliyle, tutkusal belirlenmişliğiyle kabul eder ve buna uygun bir politik tasavvur geliştirir. Spinoza’nın politik çıkarımlarının tek dayanağı vardır: İnsan doğası. Arzu nesneleri tarihsel ve toplumsal olarak değişebilir ama insanın özü arzu olarak değişmez. Nefret, korku, öfke, hırs ve bu tür duygulardan doğan çatışmalar doğaldır. Buna karşın, insani doğanın yıkıcı duygularına karşı önlem almak gerekir. Spinoza için, hangi rejim türü olursa olsun, demokratikleşme bu önlemlerin en etkilisidir. Bu noktada Spinozacı demokrasi adeta bir fizik formülü gibi işler: Karar alım süreçlerine katılımı artırmak için Tek’i değil, Çokluk’u referans alan demokratikleşme, kısan, daraltan, geren, sıkıştıran ve bastıran tepkiselliğe karşı, mümkün olduğunca açar, genişletir, gevşetir, yayar ve serbest bırakır. Mesele insan haysiyetine en yakışan yönetim biçimi olarak demokrasiyi övmek değil; insan doğasının zorunlu özellikleri sebebiyle, bu doğanın negatif yanlarını minimalize ederek demokratikleşmektir. Çünkü arzular ve hırslar yok edilemez ama birbirlerini frenleyebilir. Spinoza için demokrasi, yüce bir ülkü değil, asgari bir çaredir. Tam da bu yüzden somut ve maddidir.
Spinoza bir felsefe-edebiyat yelpazesinde sayısız edebiyatçıyı yan yana getirir. Felsefe tarihinde edebiyatın içine böylesine çekilen bir başka filozofa, edebiyat tarihinde bu kadar çok edebiyatçının felsefenin içine böylesine çekildiği bir başka örneğe az rastlanır. Spinoza’nın metinleri ile edebiyat arasındaki bu yoğun ve çarpıcı gidiş gelişler, filozof ile edebiyatçıların bu karmaşık birlikteliği, sonlu hayatın genelde atlanan sonsuz çeşitliliğini gösterir. Spinoza’nın okuruna sunduğu hayat, o hayatı erteleyenlerin sandığı gibi değildir. Onlar, sanki özgürlüklerine koşuyormuş gibi köleliklerine koşarlar. Ama şeylerin gerçek nedenleri, sonsuz hakikat diye buyurulan saçmalıkların ardında gizlenmiştir. Bu nedenlerin aranışı, görünür dünyanın sahte zorunluluklarını ve servet-mevki-haz açgözlülüğünü sorgulatır. Sorgulayabileni de asıl zorunlulukların kavranmasıyla özerkleştirir. Ama böylece keşfedilen bu gerçeklik, yargılayıcı, muhafazakâr ve bayağı olamaz; çünkü Tabiat buna izin vermeyecek kadar zengindir. O ne iyi ne kötü ne güzel ne çirkin, ne uyumlu ne de uyumsuzdur; yalnızca tarafsızdır. Bazı büyük edebiyatçılar da hayatın sonsuz karşılaşmalarını anlatmaya girişirken, Tabiatı anlamayı öneren bu felsefeyi, Onun hiç yazılamayacak şiirine, öyküsüne ya da romanına benzetmiş olabilirler: Borges, Calvino, Canetti, Cortázar, Flaubert, Goethe, Hölderlin, Joyce, Maugham, McCullers, Melville, Musil, Pessoa, Tournier, Unamuno, Whitman ve başka birçok edebiyatçı…
Yirmi birinci yüzyıl, bizleri hukukun çoğu zaman cevap vermekte zorlandığı sorunlarla karşı karşıya getiriyor. Totaliterleşme eğilimleri, sistematikleşen insan hakları ihlalleri, iklim krizi, uluslararası çatışmalar ve insanlığa karşı suçlar karşısındaki çaresizliğimiz hukukun bu sorunlar karşısında güçsüz kalmasıyla; hukukun üstün gelememesi sorunuyla yakından bağlantılı. Bingöl, kitabında Walter Benjamin ve Hannah Arendt’in izinden giderek hukuk-iktidar-şiddet ilişkisini, sorunun siyasi-hukuki kavrayışımızın temel varsayımlarıyla ilgili olduğunu savunan bir paradigma üzerinden ele alıyor, çıkış yolları arıyor. Çözümsüzlükleriyle mevcut siyasi-hukuki çerçevenin kaderimiz olmadığını düşünen herkes için.
“Devlet ve siyasi iktidarın hukuk kurallarına uymadığı, bunun kronik bir hal aldığı ve krizlere dönüştüğü durumlar aslında rastlantı değil, şiddeti bir yöntem olarak benimsemenin kaçınılmaz sonuçlarıdır. Eğer hukuk, yapısı gereği iktidarın şiddet tekeli ile uygulanıyorsa şiddet tekelini elinde bulunduran iktidar ona uymak istemediğinde hukukun hükümsüz kalması da doğal, hatta kaçınılmazdır.”
Victor Hehn’in 1870'te yayımlanan bilimsel başyapıtı Kulturpflanzen und Haustiere in ihrem Übergang aus Asien nach Griechenland und italien sowie in das übrige Europa [Kültür Bitkileri ve Evcil Hayvanların Asya’dan Yunanistan, İtalya ve Diğer Avrupa Ülkelerine intikali] o tarihten bu yana çokça okunmuş tekrar tekrar basılmıştır. Yunanistan ve İtalya’nın günümüzdeki bitki örtüsü, zeytinlikler, asmalar, incir ağaçları, çam fıstığı ve meşe ağaçları, kısacası Goethe'nin Mignon-Lied’inde Almanların İtalya özleminin nesneleri olarak karşımıza çıkan her şey bu eserde, birer ithal malı, Doğu Akdeniz bölgesi kökenli kültür göçünün bir sonucu, toprağı işleyen, özenle çalışan, ıslah eden insanın eseri, kelimenin tam anlamıyla “cultura” olarak ele alınır. Elinizdeki kitap, bu dev eserde, antikçağın en önemli üç bitkisi zeytin, üzüm ve incirin ele alındığı bölümlerden Klaus von See tarafından derlenmiştir.
Hehn’in bütün yapıtlarında dikkati çeken yalnızca engin bilgisi değil, antikçağ ve ortaçağ kaynaklarından da yola çıkarak şiirsel bir üslup kullanmasıdır. “Büyüsü” ve “zarafeti” sık sık övülen dili, akademik inceleme ile ruh dolu deneme arasındaki farkı ortadan kaldırmıştır.
Kültür tarihi incelemelerinin üstadı Victor Hehn, yeniden keşfedilmesi gereken bir yazardır.
YAZAR HAKKINDA:
\r\n Victor Hehn 8 Ekim 1813’te Dorpat’ta doğdu. Bir Baltık Almanı olan Victor Hehn Rus vatandaşıydı. 25 yaşında Berlin’e giderek, siyaset, felsefe ve edebiyatla uğraştı. Pernau’daki yüksekokulda başöğretmenlik yaptı, daha sonra Dorpat Üniversitesi’nde –profesörlük kadrosu olmadığı için– Almanca okutmanı olarak görev yaptı. 1851’de liberal dolaplar çevirmek zannından Petersburg’da bir süreliğine hapsedildi, Çarın ölümünden hemen sonra serbest bırakıldı. 1857-1873 yılları arasında Avrupa’nın en donanımlı kütüphanelerinden Petersburg Halk Kütüphanesi’nde başkütüphaneci olarak görev yaptı. Yaşamının son on yedi yılını Rusya devleti emeklisi olarak Berlin’de geçirdi. 21 Mart 1890’da Berlin’de öldü. Eserlerinden bazıları şunlardır: Gedanken über Goethe, Berlin 1887; Goethe’s Gedichte, Stuttgart 1911 ; Hermann und Dorothea, Stuttgart 1893; Italien - Ansichten und Streifbilder, Petersburg 1867; Kulturpflanzen und Haustiere in ihrem Übergung aus Asien nach Griechenland und Italien sowie in das übrige Europa, Berlin 1870; Reisebilder, Stuttgart 1895; Das Salz, Berlin 1873.
Elinizdeki kitap, Türkiye’de çok az yetişen bir sosyal bilimcinin, Prof. Dr. İşaya Üşür’ün tarih, ekonomi politik ve iktisat politikaları alanındaki katkılarını içeriyor. Onun düşünce sisteminde tarihin teorisi ile teorinin tarihi metodolojik bir birliktelik olarak yan yanadır. Kitapta okuyucuyu ilk olarak iktisat disiplininin doğuşuna sahne olan İngiltere’nin tarihi, İşaya Hoca’nın tanısıyla gerçek gerçeklik, beklemektedir. Bu yazılar dönemi için olduğu kadar bugün için de katkı düzeyindedir. Osmanlı toplumsal yapısı, Fransız ve Türk devrimleri için sürdürdüğü tartışma hiç kuşkusuz zihin açıcı niteliktedir.
İşaya Üşür’ün “Ekonomi Politik: Zarif Mezar Taşları” yazısını onu kaybettiğimizde yeniden okumuştum ve şimdi bu kitapta bir daha okudum. Kavramların tarihi olduğunu hatırlatırken ne kadar haklı ve (iktisadi) düşünce tarihçisini bir tür mezarlık bekçisine benzetirken: “Zarafet, belki biraz bakanın gözündedir ama öyle zarif mezar taşları vardır ki göz ya da damak zevki fazla gelişmemiş olanlara bile ‘orada’ olduklarını duyumsatırlar:
\r\nMezar taşlarını okumayı bilmek gerek!”
İşaya Üşür Türkiye’de sosyal bilimcinin en yetkin örneklerindendir. Türkiye’de sosyal bilimlerin tarihi “gerçek” olarak ne zaman düşünülürse hoca “oradadır”…
Hukuk konusunda yürürlükteki hukuki uygulamalarla yanıtlanması mümkün görünmeyen bazı sorular olduğu bir gerçektir. Hukukçuların da felsefecilerin de göz ardı edemeyeceği bu temel unsurlar hukuk felsefesinin konusunu oluşturur. Hukuk kavramının tanımını da içeren bu başat tartışma konuları, hukukun iktidarla olan ilişkisini, bir hukuk biliminin olanaklı olup olmadığını, hukukçular tarafından kullanılan kavramların niteliğini ve yürürlükteki uygulamaların evrensellik iddialarını da kapsamına alır. Elinizdeki çalışma, tüm bu tartışma alanları için bir çıkış noktası olma özelliğini taşıyor.
YAZAR HAKKINDA:
\r\nParis X-Nanterre Üniversitesi’nde profesör olan Michel Troper, özellikle hukuk kuramı alanında yaptığı araştırmalarla tanınır.
Bilim tarihi iki biçimde tanımlanabilir; birinci anlamda, özel bilimlerin tarih içindeki gelişimi söz konusudur. Bu bilim tarihi, matematiğin, fiziğin, biyolojinin, kimyanın ve diğer alanların geçmiş içindeki konumunu ele alır. Bu kitabın içindeki örnekler bu bağlama aittir. İkinci anlamda, “bilim tarihi” terimi disiplinin kendisine ve bu özel tarihler ele almaya girişildiğinde ortaya çıkan felsefi ve epistemolojik sorunlara gönderme yapar. Bu kitabın konusunu ikinci anlamıyla bilim tarihinin oluşturduğunu belirtmek gerekir. Bu anlamda, elinizdeki küçük yapıt, terimin ilk anlamına sadık ama disiplinlerarası geçişleri gözeten bir kaynak olarak öne çıkmaktadır.
YAZAR HAKKINDA:
\r\n Pascal Acot Paris’te bulunan Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nde çalışmaktadır, aynı zamanda edebiyat doktorudur.
Spinoza’nın Etika’sı bir eylem etiği değildir, çünkü hep eylemde konumlanamayacağımız için, onu uygulamakta pek zorlanırdık. O bir güç etiği de değildir, çünkü hiçbir güç mutlak olamaz; öyle ki doğanın tamamıyla karşı karşıya kaldığımızda, ne yaparsak yapalım, düzenli olarak bir kenara savruluruz. O bir neşe etiği de değildir, çünkü böylesi tamamen yararsız olurdu; hiçbir felsefeye gerek duymadan, her insan zaten neşeyi arar. Öyleyse bu neyin etiğidir? O her şeyden önce bir özgürlük etiği diye adlandırılabilir; çünkü etik sonuçta, üzerimizde uygulanan belirlenimlerin yardımıyla özgürlüğü var etmeye yönelik bir yöntemdir. Bu açıdan, Etika varoluş koşullarını öyle yapılandırır ki, nedenler ve sonuçlar oyunu insan için, yaşamın her olayında, tekil bir varoluş tarzı icat ederek hep daha fazla özgürleşmesinin yolu olur. Bu sonra, bir yüce mutluluk etiğini de devreye sokar… Yüce mutluluk, dünyayla ilişkimizi sonsuzca doyurucu kılan zorunlulukla bir bağ kurarak her şeyi, eylemi, tutkuyu, neşeyi ve kederi kavratır… İmgelemimizin içinden geçerken ortaya çıkardığı sınavlardan başka sınav yoktur ve bu geçişler eylemimiz, bu sınavlar gücümüz, bu duygular neşemizdir.
Maxime Rovere
Psikiyatri, genellikle toplum tarafından karmaşık, kolay anlaşılmayan, bu nedenle gizemli, bazen hayranlıkla, çoğu zaman da ürkütücü, hatta uzak tutulmaya çalışılan bir alan olarak görülür. Bu alanda çalışmak isteyen meslektaşlarım için de, bu önyargılar söz konusu olabilecektir. Bilinmeyen başlangıçta ürkütücüdür, ancak bilgi arttıkça, bilinmeyen azaldıkça, psikiyatrinin o müthiş büyüsü de ortaya çıkacak, onu anlamak isteyeni kendisine bağlayacaktır. İşte bu kitap, meslektaşlarıma ve psikiyatri ile ilgilenenlere karşılaştıkları olgulardaki gerilemenin düzeyini, ortaya çıkmış olan belirtileri ve bu belirtilerin altında yatan savunma düzeneklerini görüp anlayabilmelerini ve danışanlarına yardım stratejileri oluşturabilmelerine katkı sağlayabileceği umuduyla yazılmıştır. Bu kitabın konusu, biyolojik ve sosyolojik etkenlerin önemini yadsımadan psikiyatrik bozuklukların oluşmasında önemli rolü olduğu bilinen psikolojik faktörleri incelemek olacaktır.
YAZAR HAKKINDA: 1949 yılında babasının öğretmen olarak görev yaptığı, Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesine bağlı, Pazarören Köy Enstitüsü’nde dünyaya geldi. Babasının görevi nedeni ile Derik, Bitlis ve Silvan’da bulundu. Silvan’da İlkokulu bitirdikten sonra, orta ve lise öğrenimini Ankara Yenimahalle Mustafa Kemal Lisesi’nde tamamladı. 1967 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni kazandı. Tıbbiye ikinci sınıfta iken askeri öğrenci oldu. 1974 yılında Hava Tabip Teğmen olarak mezun oldu. Bir yıl Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde (GATA) stajını tamamladı. Akabinde üç ay süreyle, Eskişehir Hava Hastanesi’nde “uçuş doktorluğu” eğitimi aldı. Daha sonra atandığı 2. Ana Jet Üs Komutanlığı’nda kıta görevini yaptı. 1978 yılında GATA Psikiyatri Bölümü’nde ihtisasa başladı. 1981 yılında Psikiyatri uzmanı oldu ve Etimesgut 400 Yataklı Hava Hastanesi Psikiyatri Klinik Şefliği’ne atandı. 1984 yılında GATA Psikiyatri Bölümü’ne başasistan olarak döndü. 1985 yılında altı ay süre ile Berlin’de, bir hastanede konuk doktor olarak çalıştı. 1990 yılında Doçent oldu. Aynı yıl Almanya Düsseldorf’ta Doç. Dr. Celal Odağ ile “Nesne İlişkileri Kuramı” üzerinde çalışma fırsatı buldu. 1995 yılında Profesör oldu. 2000 yılında emekli oldu. 2004 yılından 2009 yılına kadar TRT INT’te her hafta salı günleri canlı yayınlanan “Uzaktaki Yakınlarımız” programı aracılığıyla, yurt dışında yaşayan yurttaşlarımıza ruhsal sorunları konusunda destek olmaya çalıştı. 1990 yılından beri sürdürdüğü muayenehane hizmetini, 2023 Ocak ayında sonlandırdı. Birikimlerini paylaşmak amacıyla elinizdeki bu kitabı yazdı.
Birçok farklı aşk biçimi olduğu bilinse de, özellikle erotik aşk hayatın en ödüllendirici, yüceltici deneyimi olarak tüm bir sanat tarihi boyunca övülmüştür. Bununla birlikte, en alçaltıcı entrikalardan en kanlı cinayetlere dek birçok ürpertici olayın açıklayıcısı, hatta meşrulaştırıcısı olduğu da bilinir. Bu temel çıkış noktasından hareket eden çalışma, basit olmakla birlikte yanıtlanması o ölçüde çetin kimi sorulara odaklanıyor: Birini neden severiz? Güzel olduğu için mi? Erdemleri nedeniyle mi? Özgeci bir karaktere mi sahiptir aşk yoksa tümden bencil midir? Peki, bilim bize ne söyler bu konuda? Nörolojiden psikolojiye dek farklı uzmanlık sahalarının özgün aşk tanımları var mıdır? Kısaca, aşka dair sürükleyici, kapsamlı bir soruşturma ve yüksek sesli bir düşünme egzersizi elinizdeki çalışma.
Mükemmel fotoğraflar, kolay anlaşılır haritalar ve ülkeyi keyifle gezmenize yardımcı olacak her türlü bilgi…
Nereye Gidilir? İspanya’da görülmeye değer yerler, tarihi kentler, göz alıcı plajlar, ilgi çekici mimari ve adalar…
Ne Yapılır? Su sporları, boğa güreşi ve gece hayatına kadar uzanan geniş bir yelpazede belli başlı kentleri yaşamanın en güzel yolları…
Kültürel İpuçları: Mağribiler’den kalma saraylar ve modern yapılar, ülkeyi geçmişi ve geleceği ile birlikte tanıma fırsatı sunuyor…
Pratik Bilgiler: Konaklama olanakları, kafeler ve restoranlar; toplu ulaşımdan nasıl yararlanılır, güvenilir ve ayrıntılı öneriler…
Endüstri Devrimi, dünya tarihindeki en önemli dönüşümdür. Bu devrimin tarihi, bir süre için tek bir ülkenin, İngiltere’nin tarihiyle örtüştü. Hobsbawm’ın bu yapıtı, İngiltere’nin endüstri çağının süper gücü olarak ortaya çıkışını, zamanla öncü rolünü kaybedişini ve diğer ülkelerle ilişkilerini betimlerken, bu sürecin dinamiklerini de açıklıyor.
Yoğun araştırmalara ve ateşli tartışmalara konu olan son iki yüzyıllık İngiliz toplumsal ve iktisadi tarihini özetleyen kitap, Hobsbawm’ın da önsözde belirttiği gibi özgün bir araştırmadan ziyade bir sentez niteliğini taşımaktadır. Ancak ayrıntı ve örneklerden yana hiç de yoksul değildir.
“İnsanlık tarihi boyunca, yeni taş devrinde tarımın, metalurjinin ve kentlerin ortaya çıkmasından beri hiçbir değişim sanayileşmenin ortaya çıkması kadar derin etki yapmamıştır. Bu gelişme zorunlu ve geçici olarak kapitalist bir ekonomi ve kapitalist bir toplum biçiminde gerçekleşmiştir.”
Sonsuz bir erdem kaynağı olarak demokrasi fikrinin onun siyasi bir rejim ve/veya ideoloji olarak sahip olduğu pozitivist özü çoktan aştığı bir çağda yaşıyor insanlık. Artık demokrat olmanın değil, olmamanın ya da öyle görünmemenin imkansız olduğu bir konjonktür kökleşiyor dünyanın her yerinde. Carl Schmitt, demokrasi düşüncesinin her tür çiftanlamlılığı aşan bir “fikri hile” olarak teşhir edildiği bu çarpıcı yapıtında, demokrasiyi “eşitlerin eşitliği” olarak tanımlıyor. Yönetici sınıfın incelmiş manipülasyon tekniklerinden, doğrudan demokrasinin fiziken ortadan kalktığı gün ölen bir halk erkinin içi boş ülküsünden, “büyüsü bozulmuş” bir dünyaca demokrasiye yüklenen anlamın bir siyasi mitologya olarak donandığı masalsı aldatmacadan söz ediyor.
YAZAR HAKKINDA: Carl Schmitt, Almanya’nın önde gelen hukukçu ve tarih felsefecilerindendir. 1888 yılında Plettenberg’de (Vestfalya) dünyaya gelmiştir. 1907’de Berlin Üniversitesi’nde başladığı hukuk öğrenimini Münih ve Strasburg’da sürdürmüştür. 1910 yılında Strasburg’da doktor unvanını kazanmış, 1915’te Berlin’de çok önemli bir sınav olan Assessor-Examen’i kazanarak kısa bir süre sonra gönüllü olarak orduya yazılmıştır. Sağlığı cephede savaşmaya elvermediğinden Münih’teki Birinci Ordu’da muavin olarak görevlendirilmiştir. Bu idari görev bilimsel çalışmalarına ayıracak yeteri kadar boş zaman bıraktığı için 1916 yılında Strasburg’da doçentlik sınavını verebilmiştir. Eylül 1919’da akademik kariyerine Münih Yüksek Ekonomi ve Ticaret okulunda doçent olarak başlamıştır. Münih’te geçirdiği dönemde yalnızca Max Weber’in çevresiyle ilişki kurmamış, aynı zamanda bohem hayata da karışıp yazarlar ve sanatçılarla uzun süren dostluklar kurmuştur. 1922’de Rudolf Smend’in halefi olarak Bonn Üniversitesi’ne girmiştir. “Römischer Katholizismus und politische Form”, “Der Begriff des Politischen” ve “Verfassungslehre” adlı eserleri bu dönemin ürünleridir. 1928’de Berlin’e eski okuluna dönmüş, Ekim 1933’te, 1945’e kadar öğretim üyeliği yapacağı Friedrich-Wilhelm Üniversitesi’ne girmiştir.
Siyasi İlahiyat’ın konusu, alt başlığından da anlaşılacağı üzere, egemenlik kuramıdır. Yazarı, Almanya’nın XX. Yüzyılda yetiştirdiği en önemli birkaç hukukçu-düşünürden biri olan, otoriter görüşleri ve III. Reich’la yaptığı işbirliği nedeniyle de ilginç bir konum sunan Carl Schmitt’tir Kitaplarının özellikle İngilizce’ye çevrilmesiyle yoğun bir şekilde tartışılmaya başlayan ve karşıtlarından da büyük saygı gören parlak bir düşünürdür.
YAZAR HAKKINDA: Carl Schmitt, Almanya’nın önde gelen hukukçu ve tarih felsefecilerindendir. 1888 yılında Plettenberg’de (Vestfalya) dünyaya gelmiştir. 1907’de Berlin Üniversitesi’nde başladığı hukuk öğrenimini Münih ve Strasburg’da sürdürmüştür. 1910 yılında Strasburg’da doktor unvanını kazanmış, 1915’te Berlin’de çok önemli bir sınav olan Assessor-Examen’i kazanarak kısa bir süre sonra gönüllü olarak orduya yazılmıştır. Sağlığı cephede savaşmaya elvermediğinden Münih’teki Birinci Ordu’da muavin olarak görevlendirilmiştir. Bu idari görev bilimsel çalışmalarına ayıracak yeteri kadar boş zaman bıraktığı için 1916 yılında Strasburg’da doçentlik sınavını verebilmiştir. Eylül 1919’da akademik kariyerine Münih Yüksek Ekonomi ve Ticaret okulunda doçent olarak başlamıştır. Münih’te geçirdiği dönemde yalnızca Max Weber’in çevresiyle ilişki kurmamış, aynı zamanda bohem hayata da karışıp yazarlar ve sanatçılarla uzun süren dostluklar kurmuştur. 1922’de Rudolf Smend’in halefi olarak Bonn Üniversitesi’ne girmiştir. “Römischer Katholizismus und politische Form”, “Der Begriff des Politischen” ve “Verfassungslehre” adlı eserleri bu dönemin ürünleridir. 1928’de Berlin’e eski okuluna dönmüş, Ekim 1933’te, 1945’e kadar öğretim üyeliği yapacağı Friedrich-Wilhelm Üniversitesi’ne girmiştir.
Mükemmel fotoğraflar, kolay anlaşılır haritalar ve kenti keyifle gezmenize yardımcı olacak her türlü bilgi…
Nereye Gidilir? Prag’ta görülmeye değer yerler; Karel Köprüsü, Prag Kalesi, Aziz Vitus Katedrali, Astronomi Saati ve daha fazlası…
Ne Yapılır? Dekoratif Sanatlar Müzesi’ni gezmekten Vitava Nehri’nde tekne turlarına kadar uzanan kapsamlı bilgilerle kenti gezmenin en güzel yolları…
Kültürel İpuçları: Eski Şehir Meydanı’nda kaldırım kafeleri, kiliseler ve galeriler; kentin kültürel mirasını yakından tanımaya yönelik ilgi çekici bilgiler…
Pratik Bilgiler: Konaklama olanakları, kafeler ve restoranlar; kentte nasıl dolaşılır, güvenilir ve ayrıntılı öneriler…
Sanatçılar ve şairler tarafından sıkça kullanılan gizemli bir ifade ve gerçek bir aritmetik nicelik olan altın oran, bazılarının inandığı gibi bilginin anahtarını mı taşıyor? Bu kitabın amacı, hem fiziksel (daha doğrusu astronomik) bir niceliği hem de bazı estetik özelliklerin atfedildiği tamamen aritmetik bir niceliği belirtmek için kullanılan bu sayının matematiksel özellikleriyle sınırlı kalmadan, altın oran tarafından baştan çıkarılan veya ilgisini çeken herkese bir dizi olumlu gerçek sunuyor. Bu “ilahi oran”ın icadının ve matematik, sanat (resim, müzik, şiir) ve mimarideki uygulamalarının tarihi nedir? Hangi mistisizme ilham kaynağı olmuştur?
Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme Spinoza’nın çalışma planı gibidir. Olgun döneminde belirecek olan çoğu kavramlaştırma (Spinozacı demokrasiye açılacak temel bazı ön kabuller, iyi ve kötünün göreliliği, özgür iradenin reddi, zihnin entelektüel faaliyetinin içsel analizi, fikirlerin düzeni ile şeylerin düzeni arasındaki örtüşüm, entelektüel özgürleşme için buna uygun toplumsal düzenin tesisi vs.) ilk defa bu metinde ortaya çıkar. Diğer eserlerle karşılaştırıldığında pedagojik bakımdan daha kolay içine girilebilir, üslubuyla okuyucuyu daha iyi yakalayabilir olan metin, Spinoza’nın düşüncesinin beslendiği kaynakları fark etmek, bu kaynakları nasıl dönüştürmeye başladığını görmek ve özgün sisteminin ilk projeksiyonunu nasıl oluşturduğunu anlamak açısından temel niteliktedir. Tanrı, İnsan ve İnsanın Esenliği Üstüne Kısa İnceleme ise Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme’den önce mi yoksa sonra mı yazıldığı konusunda tartışmalara yol açmıştır. Bunlara metnin doğrudan Spinoza tarafından kaleme alınmadığını, dikte ettirildiğini ve bir müsvedde sayılması gerektiğini savunanlarla, tam tersine onun temel eser Etika’nın yazımı öncesine ilişkin tutarlı bir hazırlığın ürünü olduğunu ileri sürenler arasındaki ayrılık eklenmiştir. Bu sonunculara göre, Kısa İnceleme önem açısından Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme’den hiç aşağı kalmaz ve bu eseri de hem Etika’yla arasındaki benzerlikler hem de iki eseri birbirinden ayıran farklılıklar üzerinden okumak gerekir. Bu edisyonda, Anlama Yetisinin Düzeltilmesi Üzerine İnceleme ve Kısa İnceleme Spinoza’nın erken dönem çalışmaları hakkında bütüncül bir bakış sağlamak amacıyla birlikte yayımlanmıştır.
Avrupa 1492’de yeni dünyayı keşfeder ve bir modernleşme-sömürgeleştirme sürecinde onu hızla farklılaştırırken, kendisini ve dünyanın geri kalanını değiştirip yeniden düşünmeye çalışır. Bir yanıyla tüm zamanların fatihlerini, diğer yanıyla özgürlük yanlılarını temsil eden “modern insan” doğar ve büyür. Bu sürecin pratikte ve teorideki öncüsü İspanya’dır. XVI. yüzyıl başlangıcından XVII. yüzyıl ortalarına uzanan Altın Çağ, bu ülkenin felsefe, edebiyat, sanat, dinî düşünce alanlarında görkemli bir çıkış yaptığı, ayrıca modern devlet, insan hakları ve uluslararası hukuk kavramlarını Batı düşüncesine kazandırdığı dönemdir. Altın Çağ’ın düşün ve eylem adamlarının Çağ’ın yeni sorunlarına buldukları cesur çözümler hâlâ günceldir. Modernitenin temel ilkelerini eleştirel bir zihniyet ve benzersiz bir ustalıkla saptamaları çarpıcıdır. Bir fetih serüveni içinde evrensel değerler uğruna giriştikleri mücadele hem trajiktir hem hayranlık uyandırıcı… Aynı ölçüde şaşırtıcı olan da günümüz ve zihniyetimiz açısından anlam yüklü bu başlangıç anı ve yerinin görmezden gelinmesi, Vitoria, Las Casas, Suárez ve diğerlerinin unutulmasıdır. Ama bütün bunları yok saymak da modern düşünce ve yapılanmayı kavramaktan vazgeçmek olacaktır.
Pek çok gözlem, “büyük patlama” teorisini doğrulamaktadır. Kozmik mikrodalga arka planının incelenmesi, Evren’in Büyük Patlama’dan 380.000 yıl sonra yoğunlukta dalgalanmalar yaşadığını ortaya çıkarmıştır. Bu dalgalanmalar, galaksilerin oluşmasına sebep olmuştur. Bugün, Evren’in genişlediğini kesin olarak biliyoruz. Galaksiler birbirlerinden uzaklıklarıyla orantılı bir hızla uzaklaşmaktadır; bu hubble-lemaitre yasasıdır. Ancak, genişleme hızlanmaktadır ve bunun nedeni gizemli bir karanlık enerjidir. Bazı hipotezler ise Evren’imizin tek bir evren olmayıp, birçok çoklu evrenden sadece biri olduğunu öne sürmektedir. Bunun açıklanması ve genel görelilik ile kuantum fiziğinin birleştirilmesi için çeşitli teoriler ve çalışmalar yapılmaktadır. Böylece uzayda ve zamanda şaşırtıcı bir yolculuk mümkün olabilir.
“Aristoteles’in Poetika’sında yapılan ünlü tanımdan itibaren, oyun metninin ve teatral temsilin yapısal ilkesi olan “dramatik” kavramı ve “türler” konusu, sadece tiyatro dünyasında değil felsefe ve estetik çevresinde de, hâlâ esas tartışma olarak yerini korumaktadır. Bu esaslı tartışmaya Batı dışından biri, tiyatromuzun filozofu Sevda Şener, “dramatik” [drama özgü] kavramını ele aldığı ve yorumladığı kendine özgü bir yapıtla katkıda bulunuyor: Yaşamın Kırılma Noktasında Dram Sanatı.
“Bu çalışmada, dramatik olanı belirlemeye ve farklı türlerde dramatik olanın nasıl oluştuğunu incelemeye çalıştım; arı ve karma türler üzerinde durarak, türlerin öz ve biçim özelliklerini açıklamak, dramatik olanın her türde yerini nasıl bir düzen içinde aldığını göstermek istedim. Bu konuyu seçmemin nedeni, dramatik dediğimiz niteliğin yeterince bilinmediği kuşkusu olmuştur. (…) Dram sanatı, insanı, toplumu, yaşamı anlamak ve anlamlandırmak için tiyatro sanatının eli altındaki her çeşit malzemenin ustalıkla kurgulanmasını gerektiren, bu konuda beceriksizliği bağışlamayan çetin bir sanattır.”
Doktor Jean-Jacques Hauw, dünya çapında 50 milyondan fazla insanı etkileyen alzheimer hastalığını anlamamıza yardımcı oluyor. Bugün bu hastalıkla ilgili neler bilinmektedir? Yaşa bağlı gelişen basit bir hafıza sorunundan farklı mıdır? Sebepleri ya da risk faktörleri nelerdir? Tanı koymak kolay mıdır? Hastalığa yakalanma riski nedir? Hastalığın seyri nasıldır? Önlenebilir veya tedavi edilebilir bir hastalık mıdır? Hasta kişiyle nasıl iletişim kurulur? Hastaya bakan kişilerin karşılaştığı güçlükler nelerdir?
Alzheimer hastalığını anlamak, hastaların yakınlarını desteklemek ve gelecek için umut veren klinik deneyler ve araştırmaları değerlendirmek için önemli bir çalışma..
Çocuk psikolojisi ve bilişsel gelişim alanında yaptığı çalışmalarla çığır açan Piaget, insan bilgisinin gelişimini incelediği çalışmalarıyla genetik epistemolojinin kurucusu ve öncüsü olmuştur. Çocuğun çevresindeki nesnelerle kurduğu ilişkinin güdüleyici doğası, Piaget’nin deyişiyle, çocuğun kendi dışındaki gerçekliği içsel ve öznel bir dünyadan ayırma çabasıyla tanımlanır. Bu davranışsal uğraşın özünde maddesel ve somut bir evren kurma itkisinin yattığına işaret eden Piaget, insan zekasının gelişimindeki evreleri uyarlama ve uyarlanma arasındaki karşılıklı ilişkiden itibaren çözümler. Çalışmasına temel olan gelişim psikolojisi, bilişsel teori gibi kavramaların bugün bağımsız birer bilimsel araştırma alanına dönüştüğü İsviçreli bilginden görkemini koruyan bir klasik.